Emoties en stemmingen

Emoties, stemmingen en temperament en hun invloed op houding en gedrag

Waar mensen samenwerken heb je te maken met emoties en stemmingen. Sommigen zijn een kei in het verbergen van hun emoties. Anderen uiten zich gemakkelijker in het bijzijn van collega’s of klanten. Over het algemeen beïnvloeden iemands emotie en stemming ook zijn of haar gedrag en houding. Die ene medewerkster is prikkelbaar omdat ze al nachten slecht slaapt vanwege problemen thuis. Als ze dan ook nog een veeleisende, klagende klant krijgt, valt ze eerst uit tegen de klant en daarna tegen de collega die haar op dit gedrag aanspreekt. Een leidinggevende die zijn teamleden positief benadert en regelmatig complimenten geeft, roept ander gedrag op dan iemand die altijd kritiek heeft. Hoe kun je aan de slag met het emotionele aspect van houding en gedrag? Eerst leggen we de begrippen uit. Daarna koppelen we ze aan houding en gedrag. En we vertellen je hoe je omgaat met de emoties achter gedragingen van anderen.

Wat zijn emoties?

Emoties zijn de brug tussen ons denken en ons gedrag.  Een emotie is een reactie van onze hersenen op positieve of negatieve gebeurtenissen. Emoties uiten zich in ons gedrag. Iemand die blij is, gedraagt zich anders dan iemand die verdrietig is. Als we angstig zijn, hebben we de neiging om te vluchten. Een emotie kan verschillende vormen hebben. Je kunt verdrietig zijn omdat je hond gestorven is, maar je kunt ook gewoon verdrietig zijn zonder reden. Emoties zijn van relatief korte duur. Ze komen in alle culturen voor en zijn dus algemeen menselijk. De eigen cultuur bepaalt vaak hoe we emoties uiten. Emoties kennen een precieze aanleiding: een verwijzing naar een gebeurtenis of het denken aan iets. Je bent kwaad op iemand, verdrietig over iets, bang voor iets, et cetera.

Wat zijn stemmingen?

Stemmingen duren in de regel langer dan emoties. Woede is een emotie. Je bent niet een hele dag woedend. Maar je kunt best een hele dag nors doen en er geprikkeld bij lopen. Dat is dan je stemming. Stemmingen hebben niet altijd een precies aanwijsbare aanleiding. Bij een stemming gaat het over een algemeen gevoel van bijvoorbeeld  wel- of onbehagen of irritatie. Je stemming bepaalt hoe je emotioneel op iets reageert. En beïnvloedt onder meer je moraal, eigenwaarde, veranderingsbereidheid, probleemoplossend vermogen en vernieuwend denken. Allemaal factoren die je ook meeneemt naar de werkvloer.

Wat is temperament?

Temperamenten horen bij een bepaalde persoon. Het is de manier waarop je tegen dingen aankijkt of hoe je reageert op de dingen om je heen. Het is je neiging om een bepaalde emotie of stemming op te roepen. Dit maakt je tot een vrolijk, een verlegen of juist een melancholisch iemand. Ook dat bepaalt weer hoe je je in bepaalde situaties gedraagt. Zowel thuis als op het werk.

Hoe herken je emotie in houding en gedrag? 

Er zijn 6 basisemoties. Deze herken je voornamelijk in de gezichtsuitdrukking. Dat zijn:

  • boosheid
  • vreugde
  • verdriet
  • angst
  • afschuw
  • verrassing

Waar je ook op de wereld bent; deze basisemoties herken je aan iemands gezichtsuitdrukking. Ook kinderen die zowel doof als blind geboren zijn, blijken in staat hun gevoelens te uiten door middel van deze universele mimiek. Conclusie: uiting van deze basisemoties door middel van mimiek is aangeboren. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld gebaren, waarvan de betekenis per cultuur kan verschillen. Andere emoties dan de 6 genoemde herken je minder makkelijk aan alleen de gezichtsuitdrukking. Denk aan bijvoorbeeld jaloezie, tevredenheid, onzekerheid, schuldgevoel, spijt, achterdocht, teleurstelling en wantrouwen. Als je geen informatie hebt over de context, herken je deze emoties minder makkelijk. Vaak moet je dan ook afgaan op bijvoorbeeld intonatie en iemands houding. Daarnaast is de specifieke lichaamshouding die iemand aan een emotie geeft voor iedereen anders. Ook dat maakt dat je de niet-basisemoties minder makkelijk herkent.

Aan de slag met emoties en stemmingen binnen houding en gedrag 

  • Wil je weten welke emotie er achter bepaald gedrag zit? Vraag er dan naar. Benoem wat je ziet en wat je opvalt. Bijvoorbeeld: ‘Ik zie een verandering aan je en maak me daar zorgen om of wil weten of ik je ergens mee kan helpen.’ Of: ‘Ik zie dat je schouders hangen en je een trieste gezichtsuitdrukking hebt. Je bent stilletjes en teruggetrokken. Je oogt moe, klopt dat? Wat is er aan de hand?’
  • Erken iemand in zijn emoties en geef ruimte aan zowel positieve als negatieve emoties. Iemand die zijn emotie laat zien, toont zijn kwetsbaarheid. Wanneer je daar overheen gaat, kun je iemand beschadigen. Waarom iemand die blij is de ruimte geven om te lachten en dit te uiten en iemand die verdriet heeft vragen om sterk te zijn en de tranen in te slikken? Het gevaar is dat het verdriet zich naar binnen keert en daar opstapelt waardoor iemand zelfs ernstig ziek kan worden. Emoties zijn er om geuit te worden mits ze een ander geen schade berokkenen, zoals bij blinde woede iemand slaan of met spullen gooien.
    Als je luistert wanneer je  ziet dat iemand met een emotie zit en ruimte creëert om het hierover te hebben, erken je de ander in zijn of haar gevoel. Daarmee geef je de ander het gevoel dat ‘ie er mag zijn met zijn of haar emoties zonder verder oordeel. Zelfs bij woede kun je iemand op deze manier rustiger krijgen en tot een gesprek komen.

 

Wil je ook aan de slag met Prompters? Of wil je zelf Prompters-professional worden? Kijk snel welk van onze programma’s bij jou past.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Terug Verder

Blijf op de hoogte!

Blijf altijd up-to-date rondom alle ontwikkelingen binnen Prompters. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang geregeld een inspirerend artikel in je mailbox. Plus de uitnodigingen voor alle meetups.